Accent kinderleed voorkomen. Scheiden? Rouvoet geeft nu ook een handleiding. 30 maart 2009, de Volkskrant.

Het ouderschapsplan is een voorwaarde om tot echtscheiding over te kunnen gaan. Zonder een ondertekend plan geen echtscheiding (deel uitmakend van het echtscheidingsconvenant). Het plan was dan ook in oorsprong bedoeld om het echtparen een beetje moeilijker te maken om te scheiden en de kinderen enige bescherming te bieden bij iets wat toch een behoorlijke impact heeft op kinderen. Het is een goed bedoeld middel en het werkt ook volgens een onderzoek van de universiteit te Utrecht.

Namelijk: ‘Het aantal echtscheidingszaken dat de Raad voor de Kinderbescherming behandelt, neemt af. In 2009 voerde de Raad 4.672 gezags- en omgangsonderzoeken uit. Dat zijn er 244 minder dan in 2008. De Raad denkt dat dit komt door het ouderschapsplan, dat sinds maart 2009 verplicht is.’ Zo meldt de Volkskrant ergens in 2010.

Helpt het ouderschapsplan echt?
Maar is het nu echt zo dat het helpt? Bovenstaand stukje gaat over heel specifieke gevallen. De Raad komt namelijk pas in beeld wanneer er sprake is van ernstige onverkwikkelijk verlopende scheidingen, lees gezinssituaties die schadelijk zijn voor de kinderen. Mensen die met de Raad te maken krijgen, daar is veelal, niet altijd, sprake van marginale sociale structuren en vaardigheden. Er is sprake van grensoverschrijdend gedrag en vaker een lagere sociaal economische status. Dat nu juist die mensen economisch liever bij elkaar blijven, is dan een logischer verklaring voor dalende scheidingscijfers. Dat een ouderschapsplan daar wel een goed middel is, ja, dat kan ik me voorstellen, omdat het naleven ervan namelijk gemonitord wordt door de Raad. Daar is het plan keihard een stok achter de deur.

Juridisch middel om de boel te stagneren
Bij een ‘gewone’ scheiding waarin men ‘netjes’ blijft, kan dat hele ouderschapsplan echter zeer eenvoudig benut worden als juridisch middel om de boel te stagneren. Het heeft dan werkelijk niets meer van doen met waarvoor het bedoeld is. Zonder voltooiing namelijk geen scheiding.

Wat is een ouderschapsplan?
Dat ouderschapsplan, wat is dat? Het is een stuk papier waarop ouders de omgangsregeling vastleggen, maar ook gedachten over opvoeding in de toekomst. Dus hoe laat kinderen moeten gaan slapen en of kinderen een tattoo mogen of oorbellen. Wat je gaat doen met de seksuele voorlichting. Het is alsof je even stilstaat bij de inhoud een bizar stuk. Want elke ouder die gescheiden is, weet dat een van de hoofdzakelijke redenen tot scheiden de basale verschillen in leefstijl is. Dus dit hele plannetje helemaal niet gaat werken; de verschillen worden er enkel scherper mee afgetekend. En hoe dan nog tot overeenstemming te komen?

Wat het dan wel doet, is dat het ex-partners de mogelijkheid geeft bemoeienis te hebben met de opvoedstijl van de andere ouder. Nogmaals, daar waar het de spuigaten uitloopt en ouders gewoon een schadelijke opvoeding hanteren, is een papier nooit genoeg.

Het is jammer dat er geen cijfers te vinden zijn over het aantal gezamenlijk ingestemde scheidingen. Dat zou namelijk een licht werpen op wat er nu werkelijk aan middelen nodig is.

Wat kunnen we doen om de kinderen te beschermen?
Wat zouden we nu dan wel kunnen doen om de kinderen te beschermen? Ik zou denken dat kinderen een actievere plek krijgen in het scheidingsproces. Natuurlijk is dat mede afhankelijk van de rijpheid van kinderen en moet het passen bij hun begripsniveau. Wat een scheiding onder meer namelijk zo traumatisch maakt, is dat kinderen het gevoel hebben nergens meer controle over te hebben. Alles overkomt ze. Dat is iets om over na te denken. Hoe zou je hun inspraak meer vorm kunnen geven buiten de rechtszaal?

In bepaalde gevallen is het middel ouderschapsplan dus erger dan de kwaal.

Katelijne Ferenschild

N.B.: Sinds vorig jaar ligt de nadruk bij echtscheiding met kinderen op gelijke verdeling in zorg. Dat betekent dat men steeds meer binnen de rechtssystemen aanstuurt op zowel zorg door de moeder als de vader.