911951_untitled“Laat een kind niet kiezen, maar luister altijd wel zorgvuldig naar de stem van ieder kind.”

Via Stichting Grenzeloze Vrouwen kwam er een vraag bij mij als Kindbehartiger binnen over de leeftijd waarop kinderen mogen kiezen bij welke ouder zij willen wonen na een scheiding. Vanuit volwassen perspectief is dit misschien een terechte vraag waar men zich mee bezig houdt, maar vanuit kind-perspectief een vraag die eigenlijk niet zo gesteld kan worden.

In het juridisch speelveld wordt in Nederland wel een bepaalde leeftijdsgrens gehanteerd voor kinderen in een scheidingssituatie en wel de leeftijd van 12 jaar, of wanneer de rijpheid van het kind dit eerder toelaat. Vanaf deze leeftijd kunnen kinderen bijvoorbeeld een brief van de rechter ontvangen waarin zij uitgenodigd worden om hun mening te geven over de scheiding.
Ook kunnen kinderen op deze leeftijd, via de zogeheten informele rechtsingang, een brief sturen naar de rechter over het gezag, de hoofdverblijfplaats of een omgangsregeling met één van de ouders.

Kinderen willen of kunnen niet kiezen tussen hun ouders
Het is belangrijk hier echter nadrukkelijk te benoemen dat kinderen niet willen of kunnen kiezen tussen hun ouders. De basis van ieder kind ligt bij beide ouders, uiteraard wanneer zij allebei voor de scheiding in beeld zijn geweest. Kinderen willen het liefst beide ouders om zich heen hebben. Na de scheiding zal dit toch vaak anders worden ingericht. De blokkendoos, waarmee ik een gezin ook wel eens vergelijk, wordt door de scheiding flink door elkaar geschud en alles moet weer een nieuw plekje krijgen in het geheel.
Na de scheiding blijft men als ouders in principe gezamenlijk verantwoordelijk voor de kinderen, de uitzonderingen even daar gelaten. Eén van de ouders zal meestal wel gaan verhuizen en soms gaan beide ouders zelfs verhuizen wat betekent dat het kind de vertrouwde omgeving achter zich zal moeten laten. Er worden afspraken gemaakt over de opvoeding en verzorging van de kinderen, over de toekomst en financiële zaken worden afgewikkeld. Een moeilijk proces waarbij ingewikkelde keuzes moeten worden gemaakt.

Voorop staat hierbij dat een kind niet wil en niet kan kiezen tussen beide ouders. De vraag bij wie een kind wil wonen, voelt vaak aan als een zware ballast en is dus eigenlijk een vraag die een kind niet kan beantwoorden, juist omdat het de ouders niet wil kwetsen en vanwege de loyaliteit richting beide ouders. Wel is het daarentegen belangrijk te luisteren naar de wensen van ieder kind. Goed is om een kind eerlijk uit te leggen wat de scheiding betekent, een kind de ruimte te geven zijn of haar wensen te uiten en als ouders aan te geven deze ook serieus mee te nemen. Schep hierbij nooit oneerlijke verwachtingen. Leg een kind ook uit waarom bepaalde keuzes achteraf zijn gemaakt, zeker wanneer deze haaks staat op de geuite wensen vanuit het kind. Dit voorkomt dat een kind zich schuldig gaat voelen en helpt het kind om de keuzes in perspectief te kunnen plaatsen.

Luister naar de stem van ieder kind
De vraag die werd gesteld met betrekking tot de leeftijd waarop kinderen mogen kiezen bij wie zij willen wonen, kan dus beter niet als zodanig worden gesteld; laat een kind niet kiezen, maar luister wel naar de stem van ieder kind. Hiervoor geldt geen enkele leeftijdsgrens. Ieder kind heeft immers een stem en door hier aandachtig naar te luisteren, kan deze meegenomen worden in het geheel en een plekje krijgen rondom de toekomst. Wanneer dit voor de ouders lastig is of wanneer een kind liever niet zijn wensen rechtstreeks aan de ouders doorgeeft, kan een Kindbehartiger helpen. De Kindbehartiger ondersteunt kinderen in een scheidingssituatie en vertaalt hun stem naar ouders, belanghebbenden en ook wanneer nodig naar het juridisch speelveld.

Voorop staat in deze dus dat beslissingen die op volwassen niveau liggen niet bij kinderen op hun bordje moeten komen te liggen, maar dat wel aandachtig geluisterd moet worden naar de wensen van ieder kind rondom de scheiding en uiteindelijk hun toekomst.

Door: Marieke Lips
marieke lipsMarieke Lips is oprichter van de Beroepsorganisatie Kindbehartiger en Stichting Kwaliteit Kindbehartiger, bedenker van het functieprofiel Kindbehartiger en Kindbehartiger via haar eigen praktijk KidsInbetween. Door de scheiding van haar eigen ouders heeft Marieke veel ervaring met een gebroken gezin. Dankzij haar studie Nederlands Privaatrecht en een minor Jeugdrecht heeft zij een enorme passie ontwikkeld voor kinderen en hun rechten. Marieke is betrokken geweest bij projecten rondom het Jeugdrecht, verzorgt lezingen en trainingen rondom kinderen in een scheidingssituatie en schrijft columns. Daarnaast heeft zij het boek ‘Bekrast‘ uitgebracht over de impact van een vechtscheiding op een kind en de zoektocht om het verleden los te laten. Verder is Marieke gespecialiseerd tot bijzondere curator in Jeugdzaken en tot kindercoach en zet zij samen met partijen initiatieven in de markt ten behoeve van kinderen in een scheidingssituatie en bewust ouderschap tijdens en na de scheiding. Tenslotte zet zij zich in om vraagstukken binnen de jeugdsector op te lossen in het belang van de stem van kinderen in een scheidingssituatie. Dit onder het motto ‘inspireren, verbinden, versterken‘ alsmede het feit dat de stem van het kind de sleutel is naar de onbezorgde toekomst van het kind.