Schuld zegt: ik ben fout. Dit roept gevoelens op van lijdzaamheid en pijn. We proberen hier een oplossing voor te vinden door de schuld buiten ons te leggen. De-brug-stond-open-verklaringen maken het op korte termijn wat makkelijker. Je zegt: ‘Ik kan er niets aan doen, bij mij moet je niet wezen.’ Maar het ontneemt je ook je kracht. Het geeft een gevoel van onmacht.

Verantwoordelijkheid nemen betekent: erkennen dat je je aangesproken voelt. Je geeft je rekenschap aan de situatie die is ontstaan en erkent dat je een rol hebt om hierop te antwoorden. Response-ability heet het in het Engels: het vermogen om te antwoorden.

Verantwoordelijkheid is niet geïnteresseerd in de schuldvraag, in hoe de situatie is ontstaan, maar in de mogelijkheden om erop te antwoorden. Verantwoordelijkheid zegt: ‘Ik realiseer me hoe het ervoor staat en ik wend mijn mogelijkheden aan om verbetering te brengen waar dit mogelijk is.’

Schuld leidt tot het je onttrekken aan de situatie. Verantwoordelijkheid leidt tot het je verhouden tot de situatie op een nieuwe manier, dankzij vernieuwd inzicht. Organisatiedeskundige Fred Kofman spreekt in dit verband van twee posities die je kunt innemen: die van het slachtoffer en die van de speler. De speler is niet geïnteresseerd in hoe hij de kaarten kreeg, maar hoe hij ermee kan spelen. Hij is geïnteresseerd in het hier en hu. Wat kun je er nu aan doen? Deze vraag brengt je aan zet. Deze vorm van verantwoordelijkheid geeft kracht en gevoel van macht.

Altijd, ongeacht de situatie, kun je de spelerspositie kiezen. Misschien had je geen keuze in hoe deze situatie is ontstaan, maar je hebt altijd een keuze in hoe je ermee omgaat.

Kijk of je verantwoording kunt nemen voor iedere situatie waarin je handelingsruimte hebt, ongeacht de schuldvraag. Je haalt het beste uit de bestaande mogelijkheden en je behoudt je kracht. Je versterkt jezelf!

Uit: Elke dag Mindfulness van Rob Brandsma
http://www.robbrandsma.nl/